Σχετικά ζεστό και μάλλον υγρό προβλέπεται το φετινό Φθινόπωρο για την Ελλάδα
Σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες εκτιμήσεις των αριθμητικών μοντέλων, οι μέσες θερμοκρασίες του τριμήνου Σεπτέμβριος-Οκτώβριος-Νοέμβριος προβλέπεται ότι γενικά θα ξεπεράσουν κατά 0,5-1 βαθμό Κελσίου τις μέσες για την εποχή, ενώ τοπικά στο Αιγαίο (βορειοανατολικό-κεντρικό-Κυκλάδες) μπορεί να φθάσουν και 1-2 βαθμούς πάνω.
Όσο για τις βροχοπτώσεις, το πιθανότερο σενάριο τις εμφανίζει γενικά αυξημένες και μάλιστα οι περιοχές, που πιθανώς να δεχτούν τη μεγαλύτερη αύξηση υετού, σε σχέση με το μέσο όρο, είναι η βορειοδυτική Ελλάδα και τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου – Δωδεκάνησα.
Για το φθινόπωρο 2026 (Σεπτέμβριος – Οκτώβριος – Νοέμβριος), έχουμε επιλέξει, για παρουσίαση και σχολιασμό, τις αποκλίσεις από τις κανονικές τιμές, της θερμοκρασίας στα 2m, του υετού (βροχή-χιόνι), των γεωδυναμικών υψών στα 500 hPa, καθώς και τις αποκλίσεις της ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια, έτσι όπως αυτές προκύπτουν, τόσο από το μακροπρόθεσμο μοντέλο του ECMWF, όσο και από το σύστημα πολλαπλών μοντέλων (multi-modelsystem). Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφέρουμε ότι η κλιματολογία, τόσο του ECMWF όσο και όλων των μοντέλων που συνθέτουν το multi-modelsystem, αναφέρεται στην περίοδο 1993-2016, δηλαδή οι τιμές που παρουσιάζονται αφορούν αποκλίσεις από τις μέσες τιμές της περιόδου αυτής. Οι χάρτες είναι διαθέσιμοι από την υπηρεσία C3S (Copernicus) και μπορούν να αναζητηθούν μαζί και με τα αποτελέσματα όλων των μοντέλων και των παραμέτρων που υλοποιούν το C3Smulti-modelsystem στην ιστοσελίδα: https://climate.copernicus.eu/charts/packages/c3s_seasonal/, καθώς και μέσω της ιστοσελίδας του ECMWF.
Προγνωστικοί χάρτες του ECMWF και του multi-modelsystem με τις αποκλίσεις της θερμοκρασίας για το Φθινόπωρο 2026 (3-month average), με αρχικές τιμές της 01/08/2026
Και τα δύο μοντέλα, ECMWF και multi-model, για το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης προβλέπουν με μεγάλη βεβαιότητα ένα σχετικά ζεστό φθινόπωρο και ότι μόνο τοπικά στη Ρωσία υπάρχει πιθανότητα για κανονικές συνθήκες. Εκτιμούν μάλιστα ότι οι μέσες θερμοκρασίες του φθινοπωρινού τριμήνου γενικά θα κυμαίνονται 0,5-1 βαθμό Κελσίου πάνω από τις μέσες για την εποχή, ενώ σε μεγάλο μέρος της κεντρικής Ευρώπης και τοπικά στα πολύ βόρεια μπορεί να φθάσουν και 1-2 βαθμούς πάνω. Το ECMWF εμφανίζει αποκλίσεις 1-2 βαθμούς Κελσίου τοπικά και στη Μαύρη θάλασσα-βόρεια Τουρκία-Αιγαίο.
Για την Ελλάδα, τόσο το ECMWF όσο και το multi model, εκτιμούν ότι το φετινό φθινόπωρο θα είναι σχετικά ζεστό, με τις μέσες θερμοκρασίες του τριμήνου Σεπτέμβριος-Οκτώβριος-Νοέμβριος γενικά να ξεπερνούν κατά 0.5-1 βαθμό Κελσίου τις μέσες για την εποχή. Μάλιστα το ECMWF, τοπικά στο Αιγαίο (βορειοανατολικό-κεντρικό-Κυκλάδες) εμφανίζει πιθανότητες και για 1-2 βαθμούς πάνω.
Γενικά, όπως έχουμε σημειώσει και στο παρελθόν, οι όποιες διαφοροποιήσεις παρατηρούνται μεταξύ ECMWF και multi-model, είναι αναμενόμενες, ακριβώς λόγω της δομής του multi-model ως σύνθεσης κλιματικών μοντέλων. Φυσικά η «σύγκλιση» αυτών των μοντέλων ενισχύει την «βεβαιότητα» της πρόγνωσης.
Προγνωστικοί χάρτες του ECMWF και του multi-modelsystem με τις αποκλίσεις του υετού (βροχή - χιόνι) για το Φθινόπωρο 2026 (3-month average), με αρχικές τιμές της 01/08/2026
Για τη δυτική και νότια Ευρώπη (συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας), και τα δύο μοντέλα, ECMWF και multi model, προκρίνουν για το Φθινόπωρο, το σενάριο για σχετικά αυξημένο υετό (βροχή-χιόνι). Η μόνη περιοχή, που προβλέπουν σχετικά μειωμένο υετό, είναι τοπικά στη Νορβηγία και δυτικότερα, στη θαλάσσια περιοχή προς την Ισλανδία, ενώ για την υπόλοιπη Ευρώπη (Γερμανία, Πολωνία, Λευκορωσία, Σουηδία, Φινλανδία, Ρωσία) εκτιμούν μάλλον κανονικές συνθήκες.
Σχετικά αυξημένες βροχοπτώσεις, είναι το πιθανότερο Φθινοπωρινό σενάριο για την Ελλάδα, σύμφωνα με το ECMWF και το multi model. Το ECMWF μάλιστα προβλέπει, ότι η βορειοδυτική Ελλάδα και τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου-Δωδεκάνησα είναι οι περιοχές, που πιθανώς να δεχτούν τη μεγαλύτερη αύξηση υετού, σε σχέση με το μέσο όρο.
Επειδή, σε μεγάλο βαθμό, οι διεργασίες στην ατμόσφαιρα καθοδηγούνται από την κυκλοφορία στα 500hPa, παρατίθενται και οι προγνωστικοί χάρτες (ECMWF και multi–modelsystem) με τις αποκλίσεις των γεωδυναμικών υψών στο επίπεδο αυτό.
Προγνωστικοί χάρτες του ECMWF και του multi-modelsystem με τις αποκλίσεις των γεωδυναμικών υψών στα 500hPa για το Φθινόπωρο 2026 (3-month average), με αρχικές τιμές της 01/08/2026
Στη στάθμη των 500hPa, και τα δύο μοντέλα, ECMWF και multi-model, συνεχίζοντας το θερινό μοτίβο, εκτιμούν και για το Φθινόπωρο, θετικές αποκλίσεις των γεωδυναμικών υψών πάνω από την Ευρώπη. Μια περιοχή σχετικά χαμηλότερων πιέσεων εμφανίζεται στον βόρειο Ατλαντικό, από τη Βρετανία και δυτικότερα. Η διάταξη αυτή υπονοεί μια δυτική ροή πάνω από τη δυτική και νότια Ευρώπη (αντίστοιχη με την επιφανειακή ροή, όπως θα δούμε παρακάτω), μεταφέροντας σχετικά θερμές και υγρές αέριες μάζες προς αυτή, που μάλλον δικαιολογεί τις θερμότερες και υγρότερες συνθήκες που αναφέρθηκαν στις προηγούμενες παραγράφους. Αντίθετα, στα βόρεια υπονοείται μια ανατολική ροή.
Προγνωστικοί χάρτες του ECMWF και του multi-modelsystem με τις αποκλίσεις της ατμοσφαιρικής (βαρομετρικής) πίεσης στην επιφάνεια (MSLP) για το Φθινόπωρο 2026 (3-month average), με αρχικές τιμές της 01/08/2026
Στους χάρτες της ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια, τα πιθανότερα σενάρια των δύο μοντέλων εμφανίζουν σχετικά υψηλές πιέσεις στα βόρεια (Σκανδιναβία-Ρωσία) και σχετικά χαμηλές στην υπόλοιπη ηπειρωτική Ευρώπη-την κεντρική Μεσόγειο-τη Βρετανία και την περιοχή του βορείου Ατλαντικού δυτικά και νότια αυτής. Η διάταξη αυτή υπονοεί ότι ευνοείται η παρουσία χαμηλών βαρομετρικών στα νότια, που βέβαια είναι σύνηθες για αυτή την εποχή.
Κλείνοντας, θα αναφερθούμε στους δύο σημαντικούς κλιματικούς παράγοντες την ταλάντωση του βόρειου Ατλαντικού και το El Niño.
Όσον αφορά στην ταλάντωση του βόρειου Ατλαντικού (North Atlantic Oscillation – ΝΑΟ), η οποία επηρεάζει σημαντικά τον καιρό τους χειμερινούς μήνες στην Ευρώπη, δεν συμπεραίνεται κάποιο συγκεκριμένο μοτίβο σε χρονική κλίμακα τριμήνου. Η αρνητική τιμή του δείκτη, που εκτιμάται από το ECMWF, και με την οποία φεύγει το καλοκαίρι, υποχωρεί σε πιο ουδέτερες συνθήκες το φθινόπωρο.
Όπως, ήδη από την πρόγνωση για το καλοκαίρι του 2026, είχαμε επισημάνει η προσοχή μας στρέφεται στην ταλάντωση του νότιου Ειρηνικού Ωκεανού (ENSO). Κατ’ επανάληψη έχει αναφερθεί ότι πρόκειται για ένα σοβαρό παράγοντα, που αποδεδειγμένα επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε παγκόσμιο επίπεδο. Η πρόγνωση του καλοκαιριού, ότι οδεύουμε σε φάση «ισχυρού» El Niño, επαληθεύεται. Συνεπώς ο καιρός του φθινοπώρου, αλλά και του χειμώνα, σε μεγάλο βαθμό συνδέεται με αυτό, αφού, παρά την απόσταση, έχει αποδειχθεί ότι ο καιρός της Ευρώπης επηρεάζεται μέσω “teleconnections”.
Βέβαια, η ακριβής σύνδεσή του με τα καιρικά φαινόμενα στην Ευρωπαϊκή ήπειρο εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έρευνας και μάλιστα, μελέτες διαφοροποιούν τις επιπτώσεις, μεταξύ των περιπτώσεων ενός “strong” και ενός “extreme” El Niño. Το πόσο έντονο λοιπόν θα εξελιχθεί το φαινόμενο είναι καθοριστικό.
Με βάση τα τρέχοντα προγνωστικά δεδομένα οδεύουμε σε φάση «πολύ ισχυρού» El Niño, με την θετική απόκλιση της θερμοκρασίας να ξεπερνά, προγνωστικά τουλάχιστον, τους 4 βαθμούς Κελσίου στην περιοχή Niño 3.4 (πρόκειται για την περιοχή στο μέσον περίπου της απόστασης μεταξύ Αυστραλίας και Ν. Αμερικής). Η μέγιστη τιμή αυτής της απόκλισης προβλέπεται για το τέλος του φθινοπώρου – αρχές του χειμώνα (Δεκέμβριος 2026). Στη συνέχεια αναμένεται να υπάρξει μια αποκλιμάκωση, αλλά σε κάθε περίπτωση θα διατηρηθούν οι υψηλές θετικές αποκλίσεις.
Εδώ θα πρέπει να κάνουμε και μια επισήμανση. Στον «κλασικό δείκτη El Niño», σε μια προσπάθεια εξορθολογισμού της μέτρησης με την απαλοιφή της μακροπρόθεσμης ανόδου της θερμοκρασίας των ωκεανών λόγω της κλιματικής αλλαγής, έρχεται να προστεθεί και ο «σχετικός-relative δείκτης El Niño». Βέβαια η εικόνα δεν αλλάζει, απλά ο Relative NINO3.4 «περιορίζει» την άνοδο κατά 0,5 μέχρι 1 βαθμό Κελσίου. (ECMWF: https://www.ecmwf.int/en/about/media-centre/science-blog/2026/measuring-strength-el-nino, Climate.us: https://www.climate.us/news-features/understanding-climate/climate-variability-relative-oceanic-nino-index)
Στον παρακάτω προγνωστικό χάρτη του ECMWF, αποτυπώνεται η σημαντικά θετική απόκλιση της θερμοκρασίας (πάνω από 2 βαθμούς-κρίσιμη τιμή ) στην περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού μεταξύ της Αυστραλίας και των δυτικών ακτών της νότιας Αμερικής (Περού – Εκουαδόρ), που τεκμηριώνει την πρόγνωση El Niño. Φυσικά αναφερόμαστε στη μέση κατάσταση του τριμήνου Σεπτέμβριος – Οκτώβριος – Νοέμβριος 2026. Ας σημειωθεί ότι και το C3S multi-model συμφωνεί και με την έννοια ενισχύεται η βεβαιότητα ενός «πολύ ισχυρού» El Niño.
Προγνωστικός χάρτης του ECMWF με τις αποκλίσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας (Sea Surface Temperature – SST) για το Φθινόπωρο 2026 (3-month average), με αρχικές τιμές της 01/08/2026
Τέλος, να υπενθυμίσουμε ότι η μακροπρόθεσμη/εποχική πρόγνωση προσπαθεί να περιγράψει την τάση εξέλιξης της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας σε ολόκληρες ηπείρους ή σε ολόκληρο τον πλανήτη. Συνεπώς οι εποχικές προγνώσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με σχετική επιφύλαξη, λαμβάνοντας υπόψη, ότι το αποτέλεσμά τους θα αντιπροσωπεύει ένα μεγάλο ποσοστό του χρόνου αναφοράς τους (40 – 60%), σε καμία όμως περίπτωση δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απορριπτικά, αποκλείοντας την προοπτική βελτίωσής τους.