Ζεστό προβλέπεται το φετινό καλοκαίρι
Σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες εκτιμήσεις των αριθμητικών μοντέλων, το φετινό καλοκαίρι στην Ελλάδα θα είναι ζεστό. Οι μέσες θερμοκρασίες του θερινού τριμήνου γενικά θα κυμαίνονται 0,5-1 βαθμό Κελσίου πάνω από τις μέσες για την εποχή, ενώ στα βορειοδυτικά μπορεί να φθάσουν και 1-2 βαθμούς πάνω.
Από πλευράς βροχοπτώσεων, δεν φαίνονται σημαντικές αποκλίσεις από την κανονικότητα.
Για το καλοκαίρι 2026 (Ιούνιος – Ιούλιος – Αύγουστος), έχουμε επιλέξει, για παρουσίαση και σχολιασμό, τις αποκλίσεις από τις κανονικές τιμές, της θερμοκρασίας στα 2m, του υετού (βροχή-χιόνι), των γεωδυναμικών υψών στα 500 hPa, καθώς και τις αποκλίσεις της ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια, έτσι όπως αυτές προκύπτουν, τόσο από το μακροπρόθεσμο μοντέλο του ECMWF, όσο και από το σύστημα πολλαπλών μοντέλων (multi-modelsystem). Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφέρουμε ότι η κλιματολογία, τόσο του ECMWF όσο και όλων των μοντέλων που συνθέτουν το multi-modelsystem, αναφέρεται στην περίοδο 1993-2016, δηλαδή οι τιμές που παρουσιάζονται αφορούν αποκλίσεις από τις μέσες τιμές της περιόδου αυτής. Οι χάρτες είναι διαθέσιμοι από την υπηρεσία C3S (Copernicus) και μπορούν να αναζητηθούν μαζί και με τα αποτελέσματα όλων των μοντέλων και των παραμέτρων που υλοποιούν το C3Smulti-modelsystem στην ιστοσελίδα: https://climate.copernicus.eu/charts/packages/c3s_seasonal/.
Προγνωστικοί χάρτες του ECMWF και του multi-modelsystem με τις αποκλίσεις της θερμοκρασίας για το Καλοκαίρι 2026 (3-month average), με αρχικές τιμές της 01/05/2026
Από πλευράς θερμοκρασιών, και τα δύο μοντέλα, ECMWF και multi-model, γενικά για την Ευρώπη, προκρίνουν το σενάριο για ένα σχετικά ζεστό καλοκαίρι και μάλιστα για τις κεντρικές και νότιες περιοχές εμφανίζονται πολύ βέβαια ότι θα συμβεί αυτό. Οι μέσες θερμοκρασίες του θερινού τριμήνου προβλέπεται ότι γενικά θα κυμαίνονται 0,5-1 βαθμό Κελσίου πάνω από τις μέσες για την εποχή, ενώ τοπικά στα κεντρικά και νότια ηπειρωτικά μπορεί να φθάσουν και 1-2 βαθμούς πάνω. Πιθανότητα για θερμοκρασίες κάτω από τις μέσες για την εποχή εκτιμούν σε μια περιοχή στο βόρειο Ατλαντικό δυτικά της Ιρλανδίας, ενώ το ECMWF εμφανίζει πιθανότητα για αρνητικές αποκλίσεις επιπλέον και στην ανατολική Ρωσία. Οι μεγαλύτερες πιθανότητες για ζεστό καλοκαίρι που καταγράφονται στην κεντρική και νότια Ευρώπη, συνάδουν με τις αυξημένες πιθανότητες για υψηλότερες πιέσεις στην περιοχή εκεί, όπως φαίνεται στους χάρτες που ακολουθούν (500hPa, MSL), ενώ το ότι οι μεγαλύτερες θερμοκρασιακές αποκλίσεις εμφανίζονται στα ηπειρωτικά, συνδέεται πιθανώς με τη διαφορά θερμοχωρητικότητας ξηράς-θάλασσας.
Για την Ελλάδα, το φετινό καλοκαίρι προβλέπεται ζεστό. Οι μέσες θερμοκρασίες του θερινού τριμήνου γενικά θα κυμαίνονται 0,5-1 βαθμό Κελσίου πάνω από τις μέσες για την εποχή, ενώ στα βορειοδυτικά μπορεί να φθάσουν και 1-2 βαθμούς πάνω.
Γενικά, όπως έχουμε σημειώσει και στο παρελθόν, οι όποιες διαφοροποιήσεις παρατηρούνται μεταξύ ECMWF και multi-model, είναι αναμενόμενες, ακριβώς λόγω της δομής του multi-model ως σύνθεσης κλιματικών μοντέλων. Φυσικά η «σύγκλιση» αυτών των μοντέλων ενισχύει την «βεβαιότητα» της πρόγνωσης.
Προγνωστικοί χάρτες του ECMWF και του multi-modelsystem με τις αποκλίσεις του υετού (βροχή - χιόνι) για το Καλοκαίρι 2026 (3-month average), με αρχικές τιμές της 01/05/2026
Για τον καλοκαιρινό υετό (βροχοπτώσεις) το σήμα των μοντέλων δεν είναι τόσο ισχυρό όσο για τη θερμοκρασία. Πάντως, για τα ηπειρωτικά τμήματα της Ευρώπης και την ευρύτερη περιοχή Βρετανίας-Ιρλανδίας, και τα δύο μοντέλα, ECMWF και multi model, εμφανίζουν τάση για κανονικές-ελαφρώς μειωμένες βροχοπτώσεις. Τάση για κάπως αυξημένο υετό εμφανίζουν τοπικά στη δυτική και νότια Μεσόγειο. Επιπλέον, το ECMWF τάση για κάπως αυξημένες βροχοπτώσεις εμφανίζει και στην περιοχή μεταξύ Νορβηγίας-Ισλανδίας και στην ανατολική Ρωσία
Για την Ελλάδα, από πλευράς βροχοπτώσεων, δεν φαίνονται σημαντικές αποκλίσεις από την κανονικότητα.
Είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη ότι για κάποιες περιοχές της χώρας μας η κανονικότητα από πλευράς υετού σημαίνει απουσία βροχοπτώσεων. Με το δεδομένο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι, τα μοντέλα ασθενές σήμα για μειωμένο υετό εμφανίζουν στη Μακεδονία – Θράκη, και για αυξημένο στα Δωδεκάνησα.
Επειδή, σε μεγάλο βαθμό, οι διεργασίες στην ατμόσφαιρα καθοδηγούνται από την κυκλοφορία στα 500hPa, παρατίθενται και οι προγνωστικοί χάρτες (ECMWF και multi–modelsystem) με τις αποκλίσεις των γεωδυναμικών υψών στο επίπεδο αυτό.
Προγνωστικοί χάρτες του ECMWF και του multi-modelsystem με τις αποκλίσεις των γεωδυναμικών υψών στα 500hPa για το Καλοκαίρι 2026 (3-month average), με αρχικές τιμές της 01/05/2026
Στη στάθμη των 500hPa και τα δύο μοντέλα, ECMWF και multi-model, προβλέπουν θετικές αποκλίσεις των γεωδυναμικών υψών πάνω από την Ευρώπη για τη θερινή περίοδο. Μάλιστα, για τα κεντρικά και νότια τμήματα της Ευρωπαϊκής ηπείρου και επομένως και για την Ελλάδα, το σήμα είναι ισχυρό, που σημαίνει ότι κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού κυριαρχούν οι υψηλές πιέσεις (αντικυκλώνας).
Άλλωστε αυτό είναι και το κύριο χαρακτηριστικό του καλοκαιριού. Η υποτροπική ζώνη υψηλών πιέσεων μετατοπίζεται βορειότερα. Στα 500 hPa, αυτό απεικονίζεται ως μια εκτεταμένη ράχη (ridge) υψηλών γεωδυναμικών υψών που εκτείνεται από τον Ατλαντικό (Αζόρες) προς τη δυτική – κεντρική Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
Προγνωστικοί χάρτες του ECMWF και του multi-modelsystem με τις αποκλίσεις της ατμοσφαιρικής (βαρομετρικής) πίεσης στην επιφάνεια (MSLP) για το Καλοκαίρι 2026 (3-month average), με αρχικές τιμές της 01/05/2026
Στους χάρτες με τις αποκλίσεις της ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια, και τα δύο μοντέλα, ECMWF και multi-model, εκτιμούν από ουδέτερες μέχρι θετικές αποκλίσεις. Στην πραγματικότητα όμως, ακόμη και στις περιοχές που οι αποκλίσεις φαίνονται ουδέτερες, και τα δύο μοντέλα προκρίνουν το σενάριο, για σχετικά υψηλές πιέσεις και μάλιστα, για τη νοτιοανατολική Ευρώπη το σήμα είναι ισχυρό.
Το τυπικό μοτίβο της καλοκαιρινής ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας στην Ευρώπη περιγράφεται από τον γνωστό ισχυρό αντικυκλώνα των Αζορών που επεκτείνεται ανατολικά καταλαμβάνοντας το σύνολο σχεδόν της κεντρικής – νότιας Ευρώπης, ενώ ένα δεύτερο χαρακτηριστικό είναι το θερμικό χαμηλό της Νότιας Ασίας (Πακιστάν) το οποίο επεκτείνεται μέχρι την ανατολική Μεσόγειο, την περιοχή της Κύπρου και συνδέεται άμεσα με τη γνωστή κυκλοφορία των «ετησίων» ανέμων στο Αιγαίο, το γνωστό «μελτέμι».
Το φετινό ισχυρό σήμα για σχετικά θετικές αποκλίσεις της ατμοσφαιρικής πίεσης στα νοτιοανατολικά περιορίζει σημαντικά τις προσδοκίες για μελτέμι στο Αιγαίο, είτε ως προς την ένταση, είτε ως προς τη διάρκειά του.
Κλείνοντας, θα αναφερθούμε στους δύο σημαντικούς κλιματικούς παράγοντες την ταλάντωση του βόρειου Ατλαντικού και το El Niño.
Όσον αφορά στην ταλάντωση του βόρειου Ατλαντικού (North Atlantic Oscillation – ΝΑΟ), η κατάσταση σχετικά θετικού ΝΑΟ τον Μάιο, φαίνεται ότι δίνει τη θέση της σε μάλλον ουδέτερες συνθήκες. Στο σημείο αυτό πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι τεκμηριωμένα η ταλάντωση του βόρειου Ατλαντικού (NAO) επηρεάζει τον καιρό στην Ευρώπη κυρίως τους χειμερινούς μήνες, ενώ η έρευνα για τον SNAO (Summer North Atlantic Oscillation) είναι σε εξέλιξη.
Εκεί που στρέφουμε την προσοχή μας αυτό το καλοκαίρι είναι η ταλάντωση του νότιου Ειρηνικού Ωκεανού (ENSO). Κατ’ επανάληψη έχει αναφερθεί ότι πρόκειται για ένα σοβαρό παράγοντα, που αποδεδειγμένα επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε παγκόσμιο επίπεδο. Με βάση τα τρέχοντα προγνωστικά δεδομένα οδεύουμε σε φάση «ισχυρού» El Niño. Με την θετική απόκλιση της θερμοκρασίας να ξεπερνά, προγνωστικά τουλάχιστον, και τους 2 βαθμούς Κελσίου στην περιοχή Niño 3.4 (πρόκειται για την περιοχή στο μέσον περίπου της απόστασης μεταξύ Αυστραλίας και Ν. Αμερικής), μπορούμε να μιλήσουμε και για «πολύ ισχυρό» El Niño.
Όπως προαναφέρθηκε, το El Niño αποτελεί σημαντικό παγκόσμιο κλιματικό παράγοντα και έχει αποδειχθεί ότι, παρά την απόσταση, μέσω “teleconections”, επηρεάζει και τον καιρό της Ευρώπης. Παρόλα αυτά, η ακριβής σύνδεσή του με τα καιρικά φαινόμενα στην Ευρωπαϊκή ήπειρο ακόμη αποτελεί αντικείμενο έρευνας και μάλιστα, μελέτες διαφοροποιούν τις επιπτώσεις, μεταξύ των περιπτώσεων ενός “strong” και ενός “extreme” El Niño. Το πόσο έντονο λοιπόν θα εξελιχθεί το φαινόμενο είναι καθοριστικό. Πάντως οι περιπτώσεις ιδιαίτερα έντονου El Niño, γενικά έχουν συνδεθεί με κύματα θερμών επεισοδίων και ξηρασία στη Ευρώπη.
Στον παρακάτω προγνωστικό χάρτη του ECMWF, αποτυπώνεται η σημαντικά θετική απόκλιση της θερμοκρασίας στην περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού μεταξύ της Αυστραλίας και των δυτικών ακτών της νότιας Αμερικής (Περού – Εκουαδόρ), που τεκμηριώνει την πρόγνωση El Niño. Φυσικά αναφερόμαστε στη μέση κατάσταση του τριμήνου Ιούνιος – Ιούλιος – Αύγουστος 2026. Ας σημειωθεί ότι και το C3S multi-model συμφωνεί και με την έννοια ενισχύεται η βεβαιότητα ενός «ισχυρού» El Niño.
Προγνωστικός χάρτης του ECMWF με τις αποκλίσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας (Sea Surface Temperature – SST) για το Καλοκαίρι 2026 (3-month average), με αρχικές τιμές της 01/05/2026
Κλείνοντας θα πρέπει να αναφερθεί ότι η μακροπρόθεσμη/εποχική πρόγνωση προσπαθεί να περιγράψει την τάση εξέλιξης της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας σε ολόκληρες ηπείρους ή σε ολόκληρο τον πλανήτη. Συνεπώς οι εποχικές προγνώσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με σχετική επιφύλαξη, λαμβάνοντας υπόψη, ότι το αποτέλεσμά τους θα αντιπροσωπεύει ένα μεγάλο ποσοστό του χρόνου αναφοράς τους (40 – 60%), σε καμία όμως περίπτωση δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απορριπτικά, αποκλείοντας την προοπτική βελτίωσής τους.